De Pathologie van de Forens
C. de la Sera
Vertaald door Aetzel Griffioen

Een studie van het Italiaanse onderzoeksinstituut Censis¹ laat zien dat het levensritme van forensen sterk invloed heeft op hun gedrag op het werk en in hun sociale relaties. De typische forens gaat het limbo te lijf met rituelen, maar ontsnapt niet aan creativiteitsverlies en andere nadelige gevolgen. Een artikel uit de Corrière dela Sera.

Milaan, Italië - Al bij dageraad begint de werkdag: er moet een trein gehaald worden. Wachten op het stadsvervoer, nu al bang voor vertraging en de kans dat ook alle volgende etappes in de rit naar het werk gemist worden. Dan, de aankomst in de stad. Weer wachten op de bus, de tram of de metro, instappen, uitstappen en daar is de langverwachte eindstreep: het kantoor. Snel de badge door het elektronische slot en de kantooruren beginnen. Dagelijkse kost voor de forens, die elke dag wordt blootgesteld aan de nukken van vertragingen en nutteloos wachten. Volgens de Censis1 zijn het er in Italië 13 miljoen. Een massa werknemers die het risico loopt de werkdag al gestresst te beginnen, en dat is nog het minste.
Massimo Di Giannantonio, psychiater aan de universiteit Gabriele D’Annunzio in Chieti en directeur van het Italiaanse Genootschap voor de Psychiatrie heeft deze conclusies gestaafd in zijn onderzoek en benadrukt ze nu sterk. “Er komt een last op de forens te rusten die hem aantast in zijn identiteit,” legt Di Giannantonio uit. “Bovenop deze stressvolle omstandigheden komen ook nog eens instabiliteit en kwetsbaarheid. De forenzen zijn zich niet langer bewust van hun autonomie op het werk. Voor hen betekent de reis een verlies van tijd, geld, mentale energie en concentratievermogen.”

Creativiteitsverlies
De prijs wordt op verschillende manieren betaald, maar ook en vooral door een vermindering van de creativiteit op het werk. “Onmerkbaar, jaar na jaar, hoopt de forens meer stress en psychofysieke uitputting op: in termen van rendement en motivatie een kloof die bijdraagt aan zijn werkvervlakking.”
De vermoeide forens is chronisch gestresst, observeert Di Giannantonio, en “dit onbehagen manifesteert zich in een obsessieve component die het dagelijks gedrag binnensluipt. Omdat hij zich moet verdedigen tegen de situaties waarin hij leeft, ontwikkelt hij een agressiviteit en een maniakale aandacht voor zijn eigen dagelijkse ritmes.”

Obsessieve rituelen
De forens creëert strakke tijdschema’s, is geobsedeerd met roosters en rituelen waar hij niet meer zonder kan. De alarmsignalen, vertelt de psychiater, “zijn de gewelddadige reacties die hij toont tegenover diegenen die zijn gewoontes hinderen.” Het onvoorziene, alles wat zijn reisritmes kan bedreigen, wordt nu een belangrijke negatieve factor in zijn emotionele evenwicht. “De voltijdforens,” vervolgt de expert, “vertoont reacties die duiden op ernstige instabiliteit en prikkelbaarheid, omdat hij een structuur om zich heen heeft opgetrokken die geen enkele afwijking verdraagt.” Ook ‘deeltijdforenzen’, die wekelijks of anderszins regelmatig lange reizen maken, blijven niet gespaard van deze patronen. Voorbeelden zijn matrozen of werkers op een boorplatform. “In dit geval,” legt Di Giannantonio uit, “komt de forens in een negatieve bioritmische verandering terecht: voor een vastgestelde tijdsspanne doet hij niets anders dan werken en is hij volledig gericht op de voltooiing van de klus. Eenmaal thuis, in de rustperiode, bekruipt hem dan het gevoel dat hij werkeloos is. Hij heeft moeite alle tijd die nu tot zijn beschikking staat te vullen en gaat zich vervelen, begint aan willoosheid te lijden en kan zich niet aanpassen – met ernstige consequenties voor de familie- en andere sociale relaties.”

¹ Het Centro Studi Investimenti Sociali (StudieCentrum Sociale Investeringen) is een instituut voor sociaal-economisch onderzoek, gevestigd in Rome. Zie http://www.censis.it/.