Onderstaande is de inleiding van Felix Guattari bij het boek Radio-Alice, Radio Libre (Ed. J.P. Delarge), een ode aan deze piratenradiozender uit Bologna. De tekst zelf laat op scherpe wijze het politieke perspectief zien dat Guattari deelde met de Italiaanse radicalen.

Onze dank aan Johny Lenaerts voor deze uitstekende vertaling.

Miljoenen potentiële Alices
door Felix Guattari
vertaling Johny Lenaerts

Let op! Er dreigt gevaar! De kleinste rooilijn kan alles tot ontploffing brengen. Let vooral op de kleine perverse groepjes die met woorden werpen, met zinswendingen, en die houdingen ontwikkelen die ganse bevolkingsgroepen kunnen besmetten. Neutraliseer op de eerste plaats iedereen die toegang tot een zender zou kunnen hebben.  Overal getto’s - indien mogelijk in zelfbeheer - overal micro-goelags, tot in het gezin, in het koppel, en tot in het hoofd, zodat iedereen, dag en nacht, gecontroleerd kan worden.

Zij spreken en spreken, O.K., zij spreken de hele tijd. Zij lanceren tekens, woorden, teken- en woordfragmenten, om ons te dwingen onze rol als zoon, als vrouw, als vader, als arbeider, als student, te accepteren; om ons te leren braaf te zijn, gehoorzaam, gedisciplineerd, werklustig...

De terreur wortelt in het dagelijkse leven, de terreur van de gevangenis en van het gesticht, van de kazerne en van de werkloosheid, van het gezin en van het seksisme. Een terreur tegen de verlangens om het dagelijkse leven te reduceren tot dat miserabele leven waar de Kerk, het gezin en de staat het altijd al in opgesloten hield. Maar de klassenstrijd doorbreekt de heerschappij in de fabriek; samen doorbreken we de overheersing van het isolement; het verlangen verandert het dagelijkse leven. En de Schriftuur loopt dwars doorheen de ordes en herschept ze op een creatieve wijze.

Verlangen naar macht van het vertoog van de orde of macht van het verlangen tegen de orde van het vertoog...

Het standpunt van de autonomie over deze kwestie van massacommunicatiemiddelen is dat honderd bloemen moeten kunnen ontbloeien, dat honderd radio’s moeten kunnen uitzenden...

De guerilla van de communicatie, de georganiseerde verstoring van de informatieverspreiding, de breuk tussen het zenden en de verspreiding van gegevens... is gesitueerd binnen de algemene strijd tegen de organisatie en de overheersing van de arbeid...

Het doorbreken en het ondermijnen van de productieflows en van de verspreiding van tekens door de macht, vormt een domein waarop men rechtstreeks kan inwerken...

Historisch gezien moeten we vertrekken vanuit de crisis van extreemlinks in Italië nà 1972, vooral vanuit de crisis van één van de groeperingen die de meest levendige bijdrage leverde, zowel op theoretisch als op praktisch gebied: ‘Potere Operaio’. Een groot gedeelte van extreem-links zal dus tijdens deze crisis uit elkaar vallen, maar zal bijgevolg het protest in vele vlakken van autonomie ondersteunen. (In Italië noemt men ‘autonoom’ de verschillende sectoren van de protestbeweging, zoals die van de vrouwen, de jongeren, de homo’s, enz.) Op die manier komen er politiek-culturele groepen tot stand, zoals in Bologna de ‘Gatto Selvaggio’ (de zwarte kat), waaruit, in 1974, het initiatief tot de oprichting van Radio Alice genomen wordt.

Nà de fase van versplintering kwam er opnieuw een proces van werdersamenstelling van de beweging op gang. (Ook dat is een zeer belangrijk begrip in de nieuwe Italiaanse woordenschat: Radio Alice is een radio in de beweging.)

Nà de opheffing van het staatsmonopolie, ontstonden er duizenden onafhankelijke radio’s, zowel bij extreem-links als bij extreem-rechts, of als woordvoerder van een bepaald segment van de beweging.

De originaliteit van Alice bestond erin dat ze het louter ‘sociologische’ karakter van deze laatsten oversteeg, zo zou men kunnen zeggen, en dat ze zichzelf opvatte als een project.

Radio Alice dringt binnen in het oog van de culturele tyfoon - de subversie van de taal, de uitgave van het blad ‘A/traverso’, maar zij is eveneens rechtstreeks betrokken in de politieke actie waarin zij ‘dwarsverbanden’ wil aanbrengen.

Alice, A/traverso, rivista per l’autonomia, Potere Operaio, Rosso, giornale nel movimento - agencement collectif d’énonciation. Theorie - techniek - poëzie - dromerijen - ordewoorden - groeperingen - seks - eenzaamheid - plezier - wanhoop - geschiedenis - betekenis - geen betekenis.

Het ware kunstwerk is het oneindige lichaam van de mens die zich voortbeweegt doorheen de ongelooflijke mutaties van zijn bijzonder bestaan.

Stop de chantage door de ellende. Verlangenswaarde - gebruikswaarde - arbeidswaarde. De arbeidersaristocratie, het lumpen... Welke ellende? Welke arbeid? Wedertoeëigening van de tijd. Het recht de tijd te vergeten.

- Ik lag op mijn bed.

- Zeer goed, kameraad, je was moe en je hebt het recht je uit te rusten...

- Helemaal niet, ik las!

- Je hebt gelijk, kameraad, je was aan ‘t lezen om je theoretisch niveau te verhogen en om je op nieuwe strijden voor te bereiden...

- Ik weet het niet. Misschien! Ik las een stripverhaal...

Stop de chantage van de ellende, van de arbeidsdiscipline, van de hiërarchische orde, van het offer, van het vaderland, van het algemeen belang. Dat alles heeft de stem van het lichaam tot zwijgen gebracht. Gans onze tijd, van in den beginne, staat in dienst van de arbeid, acht uren werken, twee uren onderweg, en dan uitrusten, televisie, eten. Alles wat niet binnen deze orde past wordt door de politie en de magistraten als obsceen beschouwd.

Alice. Radio vluchtlijn. Een keten van theorie - leven - praktijk - groep - seks - eenzaamheid - machine - tederheid - strelingen. Stop met de chantage van de wetenschappelijkheid van de concepten. De ‘organische intellectuelen’ zijn de bureaucraten van de theorie. Je begrijpt, ouwe makker, de semiologische strijd, oké, maar dat spelletje is zo’n beetje als op Nanterre, in 1968, met de sociologie, of op Ulm, met de epistemologie, of op Sainte-Anne, met de psychoanalyse... Marx, Freud, Lenin, Gramsci opnieuw lezen... misschien... maar er zijn ook nog de énoncés, de gebaren, het ontwerp van een wereld die we zelf organiseren,  de verdraaiiingen vanuit onze langues mineures.

De praktijk van het geluk wordt subversief zodra ze collectief wordt.

In Bologna waren we in het begin met niet meer dan een honderdtal, we trappelden wat ter plaatse, en dan heeft Radio Alice iets tot ontwikkeling gebracht, iets dat niet de gewone weg insloeg, maar hoe zouden we het anders kunnen uitdrukken? ja, een ontwikkeling die de diverse autonomiën doorkruist heeft - scholieren, feministes, homo’s, immigranten uit het Zuiden... Toen kwamen de grote bewegingen van autoreductie en wedertoeëigening op gang (reducering van de toegangsprijzen van bioscoop en theater), van arbeidsweigering en absenteïsme, enz. In 1976 werd Bifo, één van de belangrijkste animators van Radio Alice, gearresteerd wegens ‘morele ophitsing tot opstand’.

Dat alles heeft geleid tot het oproer van maart 1977. Dat vormde de breuk: gans de vitrine van het New Look communisme vloog aan diggelen! Dertig jaren van goed gedrag en trouwe dienst gingen verloren in de ogen van de bourgeoisie.

Tot dan had men gedacht dat de Italiaanse Communistische Partij (PCI) en de vakbonden het volk beter zouden kunnen in de hand houden dan wie dan ook! Men zei, bijvoorbeeld: ‘In Chili i carri armati, in Italia i sindacati’ (‘In Chili de tanks, in Italië de vakbonden’). Maar Zangheri, de communistische burgemeester van Bologna, riep de hulp in van de meest gewelddadige repressietroepen. Hij liet tanks de stad inrukken. Hij heeft persoonlijk de politie op het slagveld vergezeld, met de aanmoediging: ‘Vooruit, het is oorlog, die lui moeten uitgeschakeld worden, zij hebben zichzelf uit de gemeenschap uitgesloten...’ We waren met vijftienduizend op straat. Dat hadden we in Bologna nog nooit meegemaakt! Alice hield ons op elk moment op de hoogte van alles wat er gebeurde, via makkers die naar de radio telefoneerden en die rechtstreeks op antenne mochten komen. Alle processen en arrestaties die daarop volgden werden ‘gemotiveerd’ door deze ‘militaire’ rol van Alice.

Samenzweren betekent samen ademen, en dàt is het waar we van beschuldigd worden; zij willen ons verhinderen te ademen omdat we geweigerd hebben gewelddadig te ademen in hun verstikkende werkplaatsen, in hun individuele verhoudingen, in hun gezinsstructuren, in hun geatomiseerde woningen. Ik beken een aanslag gepleegd te hebben: de aanslag tegen de scheiding van het leven en het verlangen, tegen het seksisme in de tussenmenselijke verhoudingen, tegen de nivellering van het leven tot loondienst.

Alice, figli di puttana. Al die kleinburgerlijke smeerlappen, gedrogeerden, flikkers, leeglopers, clochards, die het hart van ons mooie Emilia willen bezoedelen. Maar het zal hen niet lukken, want de laatste dertig jaren heeft iedereen hier een hoog klassebewustzijn verworven. Hier hebben zelfs de kleine ondernemers een partijkaart. En onze arbeidzame jeugd zal zich door die duivelse kuiperijen niet laten meeslepen. Het is het volk zèlf dat zulke avonturen afwijst. Oh wee als men de PCI komt beschuldigen van anti-democratische praktijken! Overal, in de fabrieken, in de wijken, in de scholen, hebben wij vorming van volkscomités en van verkiezingsraden ondersteund. En juist díe zijn het die tegenwoordig de orde het best verzekeren.

Overal moeten onze eisen vertegenwoordigd worden door de ‘woordvoerders’. In ruil voor de belofte dat wij morgen het woord mogen voeren. Mini-parlementen en school- en wijkraden, culturele decentralisatie: duizend instellingen waarin de werkelijke verhoudingen niet veranderen, die ons geen enkele macht verlenen; de patroons sturen er een socioloog op af, een psycholoog, een antropoloog, een hervormer, uiteindelijk een flik met zijn matrak.

De historische vergissing. Wij zijn hen tegemoetgetreden met uitgestoken hand, wij wilden hen de juiste lijn van onze partij uitleggen. Aan de universiteit van Rome is Lama hen het standpunt van de arbeiders gaan uitleggen. Zij hebben hem met stenen verjaagd. Zij hebben nergens respect voor. ‘I Lama stanno nel Tibet’. Denkt men werkelijk dat de Italiaanse Communistische Partij, de partij van de werkers en van het ganse volk, zich nog lang zal laten intimideren door een handjevol onverantwoordelijke agitators die zichzelf ‘stadsindianen’ noemen! Onze enige zwakheid bestaat erin dat we veel te veel geduld uitoefenen. De legitimiteit van de staatsmacht berust momenteel bij ons. En in laatste instantie oordeelt de partij wat er goed is en wat er niet goed is voor de massa’s.

***

Wij houden van u. En in het diepst van ons hart staan we aan jullie kant en dat geeft ons het recht jullie te waarschuwen. Bij jullie is er zowel iets goeds als iets slechts, en jullie zullen een keuze moeten maken. Zeker, wij zullen jullie niet verantwoordelijk stellen voor de huidige chaos, en we geven toe dat velen onder jullie tot het uiterste gedreven worden! Maar het is onze plicht jullie te zeggen: ‘Behoud jullie koelbloedigheid, overschrijd niet bepaalde grenzen’. Denk eraan dat we in een crisis zitten, denk aan de fascistische dreiging. Kortom, denk zoals wij denken! Jullie zeggen dikwijls prachtige dingen, maar dikwijls zijn jullie verward, banaal, goedkoop, niet esthetisch. Herpak u, wordt wat jullie nooit opgehouden hebben te zijn: woelige maar brave kinderen!

***

Jullie zullen ons niet langer afschrikken met de crisis en het fascisme. De crisis, daar hebben wij voor gezorgd, en wij zullen niets doen om ‘de dingen terug in orde te brengen’. We willen daarentegen de crisis veralgemenen en exporteren. Tegenwoordig - en dat is zoveel te beter! - leeft Italië grotendeels op kosten van de grote kapitalistische mogendheden, die panikeren bij de gedachte aan een mogelijke totale ineenstorting van Italië. Wij zijn aanbeland bij een soort autoreductie op internationale schaal. Andere lagen van de bevolking, andere landen zullen zich bij ons aansluiten. Het is een groot stuk van de wereld dat in elkaar stuikt. Wij stellen ons er niet tevreden mee de vorm van de uitbuitingssverhoudingen aan te klagen, wij pakken het probleem bij de wortels aan, bij de kapitalistisch-bureaucratische uitbuiting, d.w.z. bij de loonarbeid, bij de passieve acceptatie van een scheiding tussen arbeid en verlangen, bij de emotionele bezetting van de arbeid, die een drug wordt ter afschaffing van alle verlangens die de weg naar de wereld openen. En wat de fascisten betreft, die stelt tegenwoordig in Italië niet veel meer voor dan een handjevol clowns. Zij hebben steeds minder invloed op de mensen. En volgens ons komt het gevaar in essentie niet van die kant, maar vanwege de fusie tussen het kapitalistisch staatsapparaat en de bureaucratische apparaten van de PCI en de vakbonden.

Met alle mogelijke middelen probeert dat nieuwe repressieve bondgenootschap, met duizenden vangarmen, de economische en politieke strijd van de arbeiders te scheiden van de duizenden vormen van autonomie. Het is haar doel dat de disciplinering en de normalisering van de massa’s bewerkstelligd wordt door de massa’s zelf, en dat er een conservatieve consensus tot stand komt in de schoot van het volk tegen allerlei soorten minderheden - alhoewel al deze minderheden samen méér verwezenlijken dan alle meerderheden! Het is uit die hoek dat, volgens ons, nog het gevaar van een reactionaire massabeweging kan komen. Daarom moet men ons niet vragen, in naam van een denkbeeldige anti-fascistische kruistocht, dat we ons zouden aansluiten bij degenen die nu de rol op zich nemen van agenten van de embryonale vorm van een nieuw type fascisme.

***

In Bologna en in Rome werden de haarden ontstoken van een revolutie die niets meer te maken heeft met de revoluties die de geschiedenis totnogtoe gekend heeft, van een revolutie die niet enkel de ondergang van de kapitalistische regimes zal betekenen, maar ook die van de bastions van het bureaucratisch socialisme - of ze zich nu beroepen op het eurocommunisme, op Moskou of op Peking. Het is een revolutie wier onzichtbare fronten zich over alle continenten uitstrekt, maar die zich ook soms zullen concentreren op een bepaalde stadswijk, op een straat, op een fabriek, op een school... De inzet wordt niet enkel gevormd door de grote economische of technologische opties, maar ook door de houdingen, door de verhouding tot de wereld, door de singulariteiten van het verlangen. De patroons, de politie, de politici, de bureaucraten, de leraars, de psychoanalytici, zullen tevergeefs proberen haar te stoppen, te kanaliseren, te recupereren, zij zullen tevergeefs hun wapens tot in het oneindige sofisticeren, diversifiëren, miniaturiseren,- zij zullen er niet meer in slagen de reusachtige vluchtbeweging en de multitude van moleculaire verlangens die zij ontketend hebben, in te halen. De economische, politieke en morele orde van de twintigste eeuw stuikt langs alle kanten in elkaar. En tegenwoordig slagen de machthebbers er niet meer in het hoofd boven water te houden. De vijand maakt zich soms ongrijpbaar, er is iets dat vlak naast je breekt, het is je zoon, je vrouw, je eigen verlangen, dat verraad pleegt aan je opdracht de huidige orde in stand te houden! De politie heeft Alice uitgeschakeld - zijn gangmakers worden vervolgd, veroordeeld, gevangengezet, zijn lokalen werden geplunderd - maar zijn werk van revolutionaire deterritorialisering wordt onverminderd voortgezet tot in de zenuwvezels van zijn achtervolgers. In dat alles zit niets constructiefs! Misschien, en overigens is dat helemaal niet evident, maar het probleem zit ‘m daar niet in. Het standpunt van de aliciens is het volgende: zij zijn van mening dat de beweging die erin zal slagen de reusachtige kapitalistisch-bureaucratische machine te vernietigen, a fortiori ook in staat zal zijn een andere wereld op te bouwen. Zij zal daartoe de collectieve mogelijkheden verwerven in de loop van de strijd, zonder dat het, in de huidige fase, nodig is om vooraf ‘maatschappijprojecten’ uit te werken.

----
Uit: Félix Guattari, ‘La révolution moléculaire’, Paris: Recherches, 1977. De Duitse vertaling in ‘Alice ist der Teufel’, Merve Verlag, Berlin, 1977, vermeldt dat het voorwoord geschreven werd door Félix Guattari in samenwerking met Danièle Guillerme en Mario Montessano op basis van teksten van Radio Alice.

NB. Een transcript van een uitzending van Radio Alice, uit het boek Alice é il diavolo, staat elders op flexmens.org.

Zie ook: Guido Chiesa's Lavorare Con Lentezza (film)